“Het gaat niet goed met onze nachtrust. Ruim één derde van de mensen kampt met een slaaptekort. Met alle gevolgen van dien, want slaap raakt alles: onder andere gezondheid, welzijn, prestatie en veiligheid.”

Gerard Kerkhof

Twee-derde van je leven kun je presteren, communiceren, socializen, genieten, en nog veel meer. Dat kan het beste als je goed geslapen hebt, en slapen doe je een-derde van je leven, het beste ´s nachts.

Toch heb ik als student en later als slaaponderzoeker mijn slaap-waak cyclus vaak omgedraaid, omdat het nou eenmaal bij mijn levensfase paste, of omdat ik wel moest (‘Some must watch while some must sleep’, zoals collega William Dement het uitdrukte). Die nachtelijke activiteiten gingen steevast ten koste van de kwaliteit van mijn slaap én functioneren. Nu ik weer meer vrijheid heb om ‘de dag te plukken’, volg ik zoveel mogelijk mijn ideale ritme: ‘s morgens vroeg fietsen en zwemmen (krachtige wake-up call voor mijn biologische klok), daarna de rest van de ochtend en de eerste helft van de middag schrijven en/of lezen (heeft als ochtendmens mijn voorkeur), dan ‘doe-dingen’ zoals boodschappen, klussen e.d. (voorkomt dat ik ga zitten suffen), en ’s avonds enkele kleine klussen, ‘niksen’ en vroeg naar bed (voldoende tijd voor zeven uur slaap). Grote kans dat een ander gruwt van dit ‘braaf’ schema. Welk schema je ook kiest, het belangrijkste is dat je voor jezelf uitzoekt welke periode overdag het meest productief en creatief is, en dat je die periode koestert en afschermt voor andere min of meer belangrijke zaken. Voor de nacht is het eenvoudig: die is er voor je slaap.

Maar: voor steeds meer mensen zijn deze pijlers aan ’t verzakken, hoofdzakelijk omdat ze niet stevig verankerd zijn in gezond gedrag. Meer en meer mensen bezwijken voor de verleidingen van een 24/7-maatschappij die nauwelijks nog rekening houdt met het ritme van dag en nacht. Door het massale gebruik van kunstlicht is de aarde zo sterk verlicht, dat hij vanuit de ruimte ’s nachts bijna even goed waarneembaar is als overdag. Het aantal mensen dat in ploegendienst werkt neemt gestaag toe, het aantal nachtelijke festivals rijst de pan uit, we gebruiken ons mobieltje dag en nacht en zijn continu online. Kortom, meer en meer mensen vertonen ook 24/7-gedrag en trekken zich weinig aan van hun ´biologische klok´. Ontregeling van de slaap/waak ritmiek verslechtert de slaap en verhoogt de kans op ziekte. Het gevolg is dat we overdag minder scherp zijn, onderpresteren, meer geneigd zijn om risico’s te nemen, meer ruzie maken en onze gezondheid verzieken.

Via deze site wil ik een steentje bijdragen aan het verspreiden van uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek op dit gebied. U vindt hier onder andere artikelen die verschenen zijn in kranten, bladen en wetenschappelijke tijdschriften, aankondigingen van publiekelijk toegankelijke presentaties die ik geef, adviezen en tips ter bevordering van een goede slaap, etc.

Daarnaast ben ik als adviseur verbonden aan Safe at Shiftwork. Safe at Shiftwork biedt als eerste een online interactief coachingsprogramma specifiek voor ploegendienstwerkers om medewerkers gezond en fit te houden. Voor meer informatie: www.safeatshiftwork.nl 


Gerard Kerkhof (1948) is emeritus hoogleraar psychofysiologie van de 24-uurs ritmiek en slaap aan de Universiteit van Amsterdam en was tevens verbonden aan het Centrum voor Slaapstoornissen van het Medisch Centrum Haaglanden te Den Haag. Op wetenschappelijk en organisatorisch gebied heeft hij zich ingespannen om het wetenschappelijk en klinisch slaap/waak onderzoek te stimuleren, ondermeer als auteur van 200 wetenschappelijke artikelen en als secretaris van de European Society for Chronobiology en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Slaap-Waak Onderzoek. Hij geeft regelmatig presentaties en adviezen voor diverse groepen, zoals ploegendienstwerkers, ondernemers, bedrijfsartsen en andere geïnteresseerd, en geeft ook vaak interviews aan journalisten van krant, radio en tv.